Phó Thủ tướng: phát triển bền vững là hành trình lâu dài

Cam kết quốc gia và vai trò của doanh nghiệp trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng

Trong bối cảnh Việt Nam đã đưa ra cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, phát triển bền vững không còn là định hướng mang tính chiến lược dài hạn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với cả nền kinh tế. Những phát biểu từ lãnh đạo Chính phủ tại các diễn đàn về doanh nghiệp bền vững cho thấy rõ một thông điệp nhất quán rằng chuyển đổi xanh không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong tiến trình này, cộng đồng doanh nghiệp được xác định là lực lượng trung tâm, đóng vai trò trực tiếp trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững thông qua hoạt động sản xuất, kinh doanh và đổi mới sáng tạo.

Việc Việt Nam tham gia các sáng kiến quốc tế như Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng đã mở ra cơ hội thu hút nguồn lực đầu tư lớn cho lĩnh vực năng lượng tái tạo và hạ tầng xanh. Đồng thời, nền kinh tế cũng đang chuyển dịch theo hướng giảm phát thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và ứng dụng công nghệ số trong quản lý và vận hành. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không chỉ đóng vai trò thụ hưởng chính sách mà còn phải chủ động thích ứng, tái cấu trúc mô hình kinh doanh để phù hợp với xu hướng phát triển mới.

Thách thức trong giai đoạn đầu và yêu cầu thay đổi tư duy quản trị

Dù định hướng đã rõ ràng, hành trình chuyển đổi sang phát triển bền vững vẫn đặt ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp, đặc biệt trong giai đoạn đầu. Việc đầu tư vào công nghệ, thay đổi quy trình sản xuất và xây dựng hệ thống quản trị mới đòi hỏi nguồn lực lớn trong khi lợi ích kinh tế chưa thể hiện ngay lập tức. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm vừa và nhỏ, còn dè dặt trong việc triển khai các chiến lược bền vững một cách toàn diện.

Một trong những yêu cầu cốt lõi được nhấn mạnh là sự thay đổi tư duy từ cấp lãnh đạo đến toàn bộ tổ chức. Phát triển bền vững không thể được triển khai như một hoạt động riêng lẻ mà cần được tích hợp vào chiến lược kinh doanh, từ kế hoạch đầu tư đến thiết kế sản phẩm và vận hành dịch vụ. Khi tư duy này được thẩm thấu một cách đồng bộ, doanh nghiệp mới có thể xây dựng được nền tảng vững chắc cho quá trình chuyển đổi, thay vì chỉ thực hiện các giải pháp mang tính ngắn hạn hoặc đối phó với yêu cầu bên ngoài.

Từ tuân thủ đến tạo giá trị và lợi thế cạnh tranh dài hạn

Thực tế trong hơn một thập niên qua cho thấy các doanh nghiệp Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm thiểu tác động môi trường. Các hoạt động như tiết kiệm năng lượng, giảm rác thải và tối ưu hóa quy trình sản xuất không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định mà còn mang lại lợi ích tài chính trực tiếp thông qua việc giảm chi phí vận hành. Tuy nhiên, bước chuyển từ tuân thủ sang tạo giá trị vẫn là một thách thức, khi các yêu cầu mới như giảm phát thải khí nhà kính hay tham gia thị trường carbon đòi hỏi năng lực cao hơn về công nghệ và quản trị.

Trong bối cảnh đó, phát triển bền vững không còn chỉ là yếu tố bổ trợ mà đang dần trở thành nguồn tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn. Những doanh nghiệp sớm đầu tư vào các mô hình kinh doanh xanh và tích hợp các tiêu chuẩn ESG vào hoạt động sẽ có khả năng tiếp cận tốt hơn với nguồn vốn, thị trường và đối tác quốc tế. Đây cũng là nền tảng để hình thành những thương hiệu dẫn dắt sự bền vững, khi doanh nghiệp không chỉ đáp ứng yêu cầu của thị trường mà còn chủ động định hình xu hướng phát triển.

Minh bạch, quản trị và vai trò của hệ sinh thái chính sách

Một trong những yếu tố then chốt trong quá trình chuyển đổi là nâng cao chất lượng quản trị và minh bạch thông tin. Việc lập và công bố báo cáo phát triển bền vững không chỉ giúp doanh nghiệp xây dựng niềm tin với nhà đầu tư mà còn tạo cơ sở để tiếp cận các nguồn tài chính xanh. Trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu cao về tính minh bạch, quản trị tốt không chỉ là điều kiện cần mà còn là yếu tố quyết định để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Song song với đó, hệ thống chính sách cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi. Các chính sách liên quan đến tăng trưởng xanh, thị trường carbon và phát triển năng lượng tái tạo đang từng bước được hoàn thiện, tạo ra khung pháp lý cho quá trình chuyển đổi. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp, nhằm đảm bảo tính khả thi và phù hợp với thực tiễn. Trong dài hạn, khi chính sách, thị trường và doanh nghiệp cùng vận hành theo một định hướng chung, quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra hiệu quả hơn, tạo ra một hệ sinh thái phát triển bền vững. Trong hệ sinh thái đó, những doanh nghiệp kiên trì theo đuổi chiến lược dài hạn sẽ dần khẳng định vị thế như thương hiệu dẫn dắt sự bền vững, góp phần thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế theo hướng xanh và bao trùm.