Thúc đẩy khởi nghiệp xanh, đổi thói quen tiêu dùng của người Việt Nam

Chuyển đổi xanh từ yêu cầu toàn cầu đến động lực đổi mới sáng tạo trong nước

Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những thách thức ngày càng nghiêm trọng liên quan đến biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và ô nhiễm môi trường, chuyển đổi xanh đã không còn là một định hướng mang tính khuyến khích mà trở thành yêu cầu tất yếu đối với mọi nền kinh tế. Tại Việt Nam, cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đã đặt ra một áp lực lớn nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội để tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng bền vững hơn. Trong tiến trình này, khởi nghiệp sáng tạo xanh được xem là một trong những động lực quan trọng, khi các doanh nghiệp trẻ đóng vai trò tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ và phát triển các giải pháp mới nhằm giải quyết các vấn đề môi trường.

Việc tổ chức các diễn đàn như Hội nghị Thượng đỉnh P4G Việt Nam 2025 đã tạo ra không gian đối thoại quan trọng giữa các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà đầu tư nhằm tìm kiếm các giải pháp thúc đẩy chuyển đổi xanh. Những thảo luận tại diễn đàn cho thấy một sự đồng thuận rõ rệt rằng tăng trưởng kinh tế trong tương lai không thể tách rời khỏi trách nhiệm môi trường và lợi ích dài hạn của xã hội. Trong bối cảnh đó, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam đang dần hình thành và phát triển, với hàng nghìn doanh nghiệp hoạt động, trong đó một bộ phận ngày càng tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, công nghệ môi trường, nông nghiệp bền vững và kinh tế tuần hoàn.

Vai trò của startup xanh trong định hình mô hình kinh doanh bền vững

Các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực chuyển đổi xanh không chỉ mang đến những giải pháp công nghệ mới mà còn góp phần thay đổi cách tiếp cận thị trường, từ mô hình sản xuất truyền thống sang mô hình kinh doanh bền vững hơn. Những lĩnh vực như năng lượng sạch, công nghệ tiết kiệm tài nguyên hay sản phẩm sinh thái đang trở thành trọng tâm phát triển của nhiều startup, khi nhu cầu thị trường đối với các giải pháp này ngày càng gia tăng. Đồng thời, việc tham gia vào các chương trình hỗ trợ quốc tế và hợp tác công tư cũng giúp các doanh nghiệp này có thêm nguồn lực để mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, quá trình phát triển của startup xanh vẫn đối mặt với nhiều rào cản, đặc biệt là vấn đề tiếp cận tài chính, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự thiếu đồng bộ trong hệ sinh thái hỗ trợ. Bên cạnh đó, thói quen tiêu dùng của thị trường cũng là một yếu tố ảnh hưởng lớn đến khả năng phát triển của các doanh nghiệp này, khi sản phẩm xanh thường có chi phí cao hơn và chưa được phổ biến rộng rãi. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp không chỉ tập trung vào công nghệ mà còn cần xây dựng chiến lược thị trường phù hợp, nhằm thu hẹp khoảng cách giữa sản phẩm và nhu cầu thực tế của người tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, những doanh nghiệp tiên phong trong việc kết hợp giữa đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững sẽ có cơ hội trở thành thương hiệu dẫn dắt sự bền vững, khi họ không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn góp phần định hình xu hướng tiêu dùng và mô hình kinh doanh mới cho thị trường.

Thay đổi thói quen tiêu dùng và vai trò của thị trường trong chuyển đổi xanh

Bên cạnh yếu tố công nghệ và doanh nghiệp, thay đổi hành vi tiêu dùng được xem là một trong những điều kiện tiên quyết để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh. Khi người tiêu dùng bắt đầu ưu tiên các sản phẩm thân thiện với môi trường, thị trường sẽ tự điều chỉnh theo hướng bền vững hơn, tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư vào các giải pháp xanh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc thay đổi thói quen tiêu dùng không phải là quá trình dễ dàng, đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng vẫn còn nhạy cảm về giá và thiếu thông tin về sản phẩm.

Do đó, việc truyền thông và nâng cao nhận thức đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tiêu dùng xanh. Khi người tiêu dùng hiểu rõ hơn về giá trị lâu dài của các sản phẩm bền vững, họ sẽ có xu hướng thay đổi hành vi mua sắm và chấp nhận những lựa chọn có trách nhiệm hơn. Đồng thời, việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn và minh bạch thông tin cũng giúp tăng niềm tin của người tiêu dùng, tạo điều kiện để thị trường phát triển theo hướng bền vững. Trong bức tranh này, sự kết nối giữa doanh nghiệp, chính sách và người tiêu dùng sẽ là yếu tố then chốt để thúc đẩy sự chuyển dịch.

Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ và định hướng phát triển dài hạn

Để khởi nghiệp xanh có thể phát triển mạnh mẽ và đóng vai trò dẫn dắt trong quá trình chuyển đổi bền vững, việc xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện là điều cần thiết. Điều này bao gồm việc phát triển các chính sách khuyến khích đầu tư, hỗ trợ nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, cũng như tạo điều kiện để doanh nghiệp kết nối với các nguồn lực trong và ngoài nước. Khi các yếu tố này được triển khai đồng bộ, doanh nghiệp sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để phát triển và mở rộng quy mô.

Trong dài hạn, việc xây dựng các bộ tiêu chí đánh giá tác động môi trường, xã hội và kinh tế cũng sẽ giúp chuẩn hóa hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời tạo cơ sở để các nhà đầu tư và tổ chức tài chính đánh giá hiệu quả của các dự án xanh. Những doanh nghiệp chủ động thích ứng và tận dụng tốt các nguồn lực này sẽ dần khẳng định vai trò như thương hiệu dẫn dắt sự bền vững, góp phần lan tỏa các mô hình kinh doanh bền vững và thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ hệ sinh thái.

Khởi nghiệp xanh và thay đổi hành vi tiêu dùng đang trở thành hai yếu tố then chốt trong hành trình chuyển đổi bền vững của Việt Nam. Trong khi các startup mang đến những giải pháp đổi mới, người tiêu dùng lại đóng vai trò quyết định trong việc định hình thị trường. Sự kết hợp giữa hai yếu tố này, cùng với sự hỗ trợ từ chính sách và hệ sinh thái, sẽ tạo ra nền tảng vững chắc để Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển bền vững và cam kết Net Zero trong tương lai.