Doanh nghiệp và vai trò trung tâm trong lộ trình Net Zero 2050 của Việt Nam

Net Zero 2050 và yêu cầu chuyển đổi đồng bộ

Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển bền vững Việt Nam lần thứ 11 với chủ đề Net Zero 2050 Bồi đắp niềm tin Kiến tạo chuyển đổi đã tiếp tục khẳng định vị thế là không gian đối thoại quan trọng giữa cộng đồng doanh nghiệp và cơ quan hoạch định chính sách. Sau hơn một thập kỷ tổ chức thường niên, diễn đàn không chỉ là nơi chia sẻ thực tiễn mà còn trở thành nền tảng kết nối các sáng kiến chuyển đổi xanh ở quy mô quốc gia.

Cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 mà Việt Nam đưa ra tại COP26 đặt ra yêu cầu chuyển đổi sâu rộng trên toàn bộ nền kinh tế. Từ cập nhật Đóng góp do quốc gia tự quyết định đến việc ban hành các chiến lược tăng trưởng xanh, phát triển thị trường các bon và hệ thống phân loại xanh, khung chính sách đang từng bước được hoàn thiện. Tuy nhiên, khoảng cách giữa cam kết và thực thi đòi hỏi sự tham gia thực chất của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng biểu hiện rõ qua các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Doanh nghiệp là trung tâm của quá trình khử các bon

Trong cấu trúc nền kinh tế, doanh nghiệp vừa là chủ thể phát thải vừa là lực lượng có khả năng đổi mới công nghệ nhanh nhất. Chính vì vậy, vai trò của cộng đồng doanh nghiệp được nhấn mạnh như động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi bền vững. Các câu hỏi về tính khả thi của mục tiêu Net Zero, về sự cân bằng giữa tăng trưởng và cắt giảm phát thải, hay về nguồn lực tài chính và công nghệ đều xoay quanh năng lực hành động của doanh nghiệp.

Tại diễn đàn, nhiều ý kiến cho rằng phát triển bền vững không nên được nhìn nhận như một chi phí gia tăng mà là động lực tạo giá trị dài hạn. Khi doanh nghiệp tích hợp ESG vào chiến lược kinh doanh, họ không chỉ đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn nâng cao uy tín và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế. Cách tiếp cận này góp phần hình thành những thương hiệu dẫn dắt bền vững, nơi lợi nhuận và trách nhiệm môi trường song hành thay vì đối lập.

Hoàn thiện khung chính sách và mở rộng nguồn lực xanh

Để doanh nghiệp thực sự trở thành trung tâm của quá trình chuyển đổi, khung thể chế cần được đồng bộ và ổn định. Đại diện các bộ ngành tại diễn đàn cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, thúc đẩy chuyển đổi số, khởi nghiệp sáng tạo và thử nghiệm cơ chế đặc thù nhằm tạo điều kiện cho mô hình kinh doanh mới.

Bên cạnh đó, việc phát triển tín dụng xanh và ngân hàng xanh được xác định là trụ cột tài chính cho lộ trình khử các bon. Tăng tỷ trọng vốn đầu tư vào năng lượng tái tạo, hạ tầng số và công nghệ sạch không chỉ giúp giảm phát thải mà còn mở ra cơ hội tăng trưởng mới. Hạ tầng giao thông, năng lượng và logistics được đầu tư đồng bộ sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa tiêu chuẩn môi trường.

Chuyển đổi tư duy lãnh đạo và kết nối với người tiêu dùng

Một trong những nội dung được thảo luận sâu tại diễn đàn là vai trò của lãnh đạo cấp cao trong quá trình chuyển đổi xanh. Phát triển bền vững chỉ có thể trở thành chiến lược cốt lõi khi được bảo trợ từ Hội đồng quản trị và ban điều hành. Sự cam kết này quyết định việc phân bổ nguồn lực, xây dựng hệ thống dữ liệu ESG và tích hợp tiêu chí môi trường vào toàn bộ chuỗi giá trị.

Đồng thời, doanh nghiệp cần thu hẹp khoảng cách giữa mong muốn và hành động của người tiêu dùng. Dù phần lớn người tiêu dùng toàn cầu bày tỏ mong muốn sống xanh, tỷ lệ thực sự thay đổi hành vi còn hạn chế. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp kết nối câu chuyện bền vững với giá trị cốt lõi của sản phẩm, minh bạch thông tin và truyền thông hiệu quả. Khi sáng kiến môi trường được chuyển hóa thành lợi ích thiết thực, doanh nghiệp không chỉ gia tăng doanh thu mà còn củng cố vị thế như một thương hiệu dẫn dắt bền vững trong mắt thị trường.

Lộ trình Net Zero 2050 là mục tiêu cấp bách và dài hạn, đòi hỏi sự chung tay của toàn hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp. Thông qua các nền tảng đối thoại như VCSF, kinh nghiệm thực tiễn và khuyến nghị chính sách được tổng hợp, tạo đầu vào cho việc hoàn thiện thể chế. Khi doanh nghiệp chủ động đổi mới, tích hợp ESG và hợp tác đa bên, quá trình chuyển đổi xanh sẽ không chỉ dừng ở cam kết mà từng bước trở thành động lực tăng trưởng bền vững của nền kinh tế Việt Nam.