Việc làm xanh mở rộng theo nhịp chuyển đổi kinh tế

Doanh nghiệp tái cấu trúc nguồn lực cho chiến lược phát triển bền vững

Khi xây dựng chiến lược phát triển bền vững, nhiều doanh nghiệp Việt Nam không chỉ điều chỉnh quy trình sản xuất mà còn tái cấu trúc nguồn nhân lực. Công ty dược OPC là một ví dụ khi đã phát triển vùng nguyên liệu từ sớm nhằm kiểm soát chất lượng dược liệu và đáp ứng yêu cầu thị trường. Trong giai đoạn gần đây, doanh nghiệp tiếp tục thành lập trung tâm ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào nghiên cứu và tối ưu logistics, qua đó phát sinh nhu cầu tuyển dụng nhân sự am hiểu công nghệ và kỹ thuật sinh học phục vụ mục tiêu chuyển đổi xanh.

Ở lĩnh vực xuất khẩu nông sản, Vina T&T cũng ghi nhận nhu cầu tương tự khi vận hành nhà máy theo tiêu chuẩn xanh và hiện đại. Lãnh đạo doanh nghiệp cho biết nguồn nhân lực có chuyên môn về kỹ thuật, vận hành bền vững và quản trị môi trường đang trở thành yếu tố then chốt trong xây dựng hệ sinh thái sản xuất có trách nhiệm. Nhu cầu này không còn giới hạn ở kỹ sư năng lượng tái tạo hay chuyên viên ESG mà mở rộng sang nhiều ngành nghề khác liên quan đến quản trị chuỗi cung ứng và công nghệ.

Xu hướng toàn cầu và khoảng trống kỹ năng

Theo Tổ chức Lao động Quốc tế, việc làm xanh là những công việc góp phần bảo tồn, phục hồi và nâng cao chất lượng môi trường trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Báo cáo Kỹ năng Xanh Toàn cầu 2023 của LinkedIn cho thấy số lao động sở hữu kỹ năng liên quan đến giải quyết khủng hoảng khí hậu tăng hơn 12 phần trăm trong giai đoạn 2022 đến 2023. Tuy nhiên, số vị trí tuyển dụng yêu cầu ít nhất một kỹ năng xanh lại tăng gần gấp đôi, cho thấy chênh lệch cung cầu ngày càng rõ rệt.

Báo cáo của Manpower Việt Nam cũng chỉ ra 91 phần trăm doanh nghiệp toàn cầu chưa có đủ nhân sự xanh để đạt mục tiêu bền vững, với tình trạng thiếu hụt dự kiến kéo dài đến năm 2030. Các khoản đầu tư hàng nghìn tỷ USD cho chuyển đổi khí hậu đang tạo ra làn sóng nhu cầu nhân lực mới. Trong bối cảnh đó, nhân sự có khả năng kết hợp giữa chuyên môn kỹ thuật và hiểu biết về môi trường được xem là lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Thị trường lao động Việt Nam trước làn sóng chuyển đổi kép

Tại Việt Nam, mục tiêu trung hòa carbon và các sáng kiến ESG đang thúc đẩy thị trường việc làm xanh sôi động hơn. Báo cáo Tiến trình thực hành ESG 2025 của PwC Việt Nam cho biết tỷ lệ doanh nghiệp triển khai sáng kiến ESG đã tăng đáng kể so với ba năm trước. Điều này đồng nghĩa nhu cầu tuyển dụng nhân sự có kiến thức về môi trường và quản trị bền vững ngày càng lớn.

Theo nền tảng tuyển dụng Adecco, ngành năng lượng tái tạo ghi nhận mức tăng mạnh về số lượng vị trí tuyển dụng nhờ triển khai Quy hoạch điện VIII. Song song đó, tuyển dụng công nghệ tăng gần 30 phần trăm tại Hà Nội và TP HCM, phản ánh xu hướng chuyển đổi kép giữa xanh và số. Những kỹ năng như trí tuệ nhân tạo, học máy và điện toán đám mây được kỳ vọng đóng vai trò hỗ trợ tối ưu vận hành và giảm phát thải trong nhiều lĩnh vực.

Giáo dục và chiến lược nhân lực cho tương lai bền vững

Trước yêu cầu mới của thị trường, nhiều trường đại học đã tích hợp nội dung phát triển bền vững vào chương trình đào tạo. Ngoài lý thuyết, sinh viên được tham gia dự án thực tế cùng doanh nghiệp nhằm tăng khả năng thích ứng. Mô hình kết nối trường viện doanh nghiệp được xem là nền tảng quan trọng để hình thành lực lượng lao động đáp ứng chuyển đổi xanh.

Về dài hạn, nguồn nhân lực xanh không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định mà còn tạo lợi thế cạnh tranh. Khi doanh nghiệp coi bền vững là trục chiến lược, đầu tư vào con người trở thành điều kiện tiên quyết để duy trì vị thế như một thương hiệu dẫn dắt bền vững trong ngành. Với người lao động, việc chủ động nâng cao kỹ năng môi trường và tư duy đổi mới sẽ mở ra cơ hội tham gia vào những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất của nền kinh tế trong thập kỷ tới.