Unilever Việt Nam công bố “Phát thải nhựa của chúng tôi bằng 0”

Trung hòa nhựa và bước tiến tại thị trường Việt Nam

Tại một sự kiện gần đây, Tổng giám đốc Unilever Việt Nam Nguyễn Thị Bích Vân cho biết doanh nghiệp đã đạt trạng thái trung hòa nhựa tại thị trường trong nước. Theo đó, lượng nhựa được thu gom và tái chế nhiều hơn hoặc tương đương lượng nhựa sử dụng trong hoạt động kinh doanh. Việt Nam cùng với Indonesia là hai thị trường hiếm hoi trong hệ thống toàn cầu của Unilever đạt được cột mốc này.

Khái niệm trung hòa nhựa được hiểu tương tự trung hòa carbon, tức lượng nhựa phát sinh được bù đắp bằng hoạt động thu gom và tái chế tương ứng. Để đạt được điều này, doanh nghiệp cần đo lường “dấu chân nhựa”, giảm sử dụng nhựa nguyên sinh, tăng tỷ lệ vật liệu tái sinh và hợp tác với các bên thứ ba để thu hồi rác thải. Một số tổ chức quốc tế như rePurpose Global, Plastic Collective hay Plastic Bank cung cấp cơ chế xác nhận trung hòa nhựa thông qua tín chỉ nhựa.

Giảm nhựa nguyên sinh và tăng tỷ lệ tái chế bao bì

Theo đại diện Unilever Việt Nam, quá trình trung hòa nhựa được triển khai từ khâu thiết kế bao bì. Doanh nghiệp tối ưu trọng lượng bao bì, tăng khả năng tái chế và mở rộng sử dụng nhựa tái sinh. Đến nay, khoảng 64% bao bì của Unilever Việt Nam có thể tái chế. Một số sản phẩm như chai Sunlight được sản xuất hoàn toàn từ nhựa tái sinh.

Ở cấp độ toàn cầu, báo cáo thường niên 2023 của Unilever cho thấy các công ty con tại Việt Nam và Indonesia đã thu gom và tái chế lượng nhựa vượt quá mức sử dụng. Trong ba năm gần đây, lượng nhựa nguyên sinh dùng cho bao bì giảm lần lượt 8%, 13% và 18% so với mốc năm 2019. Theo kiểm toán độc lập của PwC, tỷ lệ nhựa tái sinh mà doanh nghiệp mua vào đạt 22% trong giai đoạn 2022–2023, với mục tiêu nâng lên 25% trước năm 2025.

Dù vậy, số liệu từ tổ chức Greenpeace cho thấy tổng khối lượng bao bì nhựa Unilever sử dụng toàn cầu từng đạt 713.000 tấn vào năm 2021 trước khi giảm nhẹ xuống 698.000 tấn vào năm 2022. Điều này cho thấy áp lực giảm nhựa vẫn còn lớn trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng gia tăng.

Mô hình refill và mở rộng trách nhiệm thu hồi

Nhựa là một trong bốn trụ cột phát triển bền vững của Unilever, bên cạnh khí hậu, thiên nhiên và sinh kế. Một trong những giải pháp được đẩy mạnh là mô hình kinh doanh refill, cho phép người tiêu dùng mang theo chai hoặc hộp cá nhân để nạp lại sản phẩm. Tại Indonesia, Unilever đặt mục tiêu mở rộng mạng lưới cửa hàng refill lên 800 điểm trong năm 2024 với các sản phẩm như Rinso, Sunlight và Wipol.

Doanh nghiệp cũng cho biết đã thu gom và xử lý khoảng 61% lượng bao bì nhựa toàn cầu sau sử dụng, đặt mục tiêu đạt 100% vào năm 2025. Khi tích hợp thiết kế bao bì, chuỗi thu gom và mô hình tiêu dùng mới, Unilever từng bước củng cố vai trò thương hiệu dẫn dắt bền vững trong ngành hàng tiêu dùng nhanh tại Việt Nam.

Thách thức chính sách và xu hướng thị trường

Tại Việt Nam, tỷ lệ tái chế bao bì nhựa bắt buộc theo Nghị định 08 năm 2022 dao động từ 10% đến 22% trong ba năm đầu áp dụng đối với nhà sản xuất có doanh thu từ 30 tỷ đồng trở lên. So với mục tiêu tự nguyện của nhiều tập đoàn đa quốc gia, yêu cầu này vẫn ở mức tương đối thấp.

Trong bối cảnh cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất EPR đang dần hoàn thiện, các doanh nghiệp lớn có xu hướng chủ động đi trước nhằm đáp ứng kỳ vọng thị trường và nhà đầu tư. Việc đạt trung hòa nhựa tại một số quốc gia cho thấy khả năng triển khai đồng bộ từ thiết kế sản phẩm đến thu hồi sau tiêu dùng. Về dài hạn, khi yêu cầu minh bạch phát thải và quản trị bao bì ngày càng cao, những sáng kiến này có thể giúp doanh nghiệp củng cố vị thế thương hiệu dẫn dắt bền vững trong tiến trình chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn.