Lễ khởi động chương trình đối tác Carbon xanh dương từ Việt Nam

Việt Nam bắt đầu xây dựng nền tảng cho một nguồn tài sản khí hậu mới

Trong nhiều năm, các hệ sinh thái ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học. Tuy nhiên, khi các quốc gia ngày càng chịu áp lực thực hiện cam kết giảm phát thải và mục tiêu phát thải ròng bằng không, giá trị của những hệ sinh thái này đang được nhìn nhận theo một cách hoàn toàn khác. Chúng không chỉ là lá chắn tự nhiên bảo vệ bờ biển mà còn là những bể hấp thụ carbon có khả năng lưu giữ khí nhà kính trong thời gian dài. Chính vì vậy, carbon xanh dương đang nổi lên như một thành phần quan trọng trong chiến lược khí hậu toàn cầu, đồng thời trở thành lĩnh vực thu hút sự quan tâm ngày càng lớn từ các chính phủ, tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân.

Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam chính thức khởi động Chương trình Đối tác Hành động Carbon Xanh Dương đánh dấu một bước chuyển quan trọng từ giai đoạn nghiên cứu tiềm năng sang xây dựng cơ chế hành động cụ thể. Chương trình được triển khai với sự tham gia của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc, Chính phủ Vương quốc Anh và Diễn đàn Kinh tế Thế giới, cho thấy carbon xanh dương không còn là một chủ đề chuyên môn hẹp mà đang trở thành một nội dung nằm trong chiến lược phát triển bền vững quốc gia. Đây cũng là bước đi phù hợp trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế biển bền vững và hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng không vào năm 2050.

Carbon xanh dương đang mở ra cách tiếp cận mới cho kinh tế biển bền vững

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, giá trị lớn nhất của carbon xanh dương nằm ở khả năng tạo ra lợi ích đồng thời cho môi trường, kinh tế và xã hội. Khác với nhiều giải pháp giảm phát thải chỉ tập trung vào yếu tố carbon, các hệ sinh thái ven biển còn giúp bảo vệ đường bờ, giảm tác động của thiên tai, duy trì nguồn lợi thủy sản và hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng địa phương. Điều này khiến carbon xanh dương trở thành một trong số ít các giải pháp khí hậu có khả năng tạo ra nhiều giá trị đồng thời. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh đến các khu vực ven biển, việc đầu tư vào phục hồi và bảo tồn các hệ sinh thái này không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn là giải pháp nâng cao khả năng chống chịu cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, dù tiềm năng rất lớn, các sáng kiến liên quan đến carbon xanh dương tại Việt Nam thời gian qua vẫn còn phân tán giữa nhiều chương trình và cơ quan quản lý khác nhau. Nguồn lực tài chính, dữ liệu khoa học và cơ chế phối hợp chưa thực sự được kết nối thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh. Đây chính là khoảng trống mà Chương trình Đối tác Hành động Carbon Xanh Dương được kỳ vọng sẽ giải quyết. Thay vì triển khai các dự án riêng lẻ, chương trình hướng đến xây dựng một nền tảng hợp tác đa bên nhằm điều phối chính sách, chia sẻ tri thức, huy động nguồn lực và thúc đẩy các giải pháp dựa vào thiên nhiên trên quy mô rộng hơn. Đây cũng là cách tiếp cận mà nhiều quốc gia trong khu vực đang theo đuổi khi chuyển từ các dự án bảo tồn đơn lẻ sang các chương trình quốc gia về carbon xanh dương.

Tài chính khí hậu sẽ là chìa khóa để biến tiềm năng thành hành động

Một trong những thách thức lớn nhất của carbon xanh dương không nằm ở việc chứng minh giá trị sinh thái mà nằm ở khả năng chuyển hóa giá trị đó thành nguồn lực tài chính thực tế. Đây là lý do các đối tác quốc tế đặc biệt nhấn mạnh vai trò của chương trình mới trong việc kết nối giữa chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức phát triển. Khi các hệ sinh thái ven biển được đo lường, quản lý và định lượng theo các tiêu chuẩn phù hợp, chúng có thể trở thành nền tảng cho các dự án khí hậu, các quỹ đầu tư xanh hoặc thậm chí tham gia thị trường carbon trong tương lai. Điều này mở ra cơ hội huy động nguồn vốn quốc tế cho các hoạt động phục hồi hệ sinh thái thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách nhà nước.

Sự tham gia của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Chính phủ Anh và UNDP cũng phản ánh xu hướng ngày càng rõ nét trên thế giới, khi tài chính khí hậu đang chuyển dịch từ các chương trình hỗ trợ truyền thống sang các mô hình đầu tư có khả năng tạo ra tác động dài hạn. Trong bối cảnh đó, carbon xanh dương được xem là lĩnh vực có tiềm năng lớn bởi khả năng tạo ra đồng thời các giá trị về khí hậu, đa dạng sinh học và phát triển cộng đồng. Đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào các chương trình ESG, đồng hành cùng các dự án phục hồi hệ sinh thái như một phần trong chiến lược giảm phát thải và phát triển bền vững. Nhiều thương hiệu dẫn dắt sự bền vững trên thế giới hiện đã xem đầu tư vào vốn tự nhiên là một phần quan trọng trong chiến lược dài hạn thay vì chỉ tập trung vào các giải pháp giảm phát thải trong nội bộ doanh nghiệp.

Thành công sẽ phụ thuộc vào khả năng kết nối chính sách với thực tiễn địa phương

Dù chương trình đã chính thức được khởi động, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở giai đoạn triển khai. Carbon xanh dương không thể phát triển chỉ bằng các cam kết hoặc tuyên bố chính sách. Để các hệ sinh thái ven biển thực sự trở thành nguồn lực khí hậu, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào dữ liệu khoa học, hoàn thiện phương pháp đo đạc, xây dựng cơ chế giám sát minh bạch và thiết kế các mô hình chia sẻ lợi ích phù hợp với cộng đồng địa phương. Đây là những điều kiện nền tảng để các dự án có thể thu hút đầu tư, tham gia thị trường carbon và tạo ra tác động thực tế trên quy mô lớn.

Điều tích cực là trong thời gian qua, Việt Nam đã bắt đầu triển khai nhiều hoạt động kỹ thuật, tham vấn chính sách và hợp tác quốc tế liên quan đến carbon xanh dương. Chương trình Đối tác Hành động Carbon Xanh Dương được kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối kết nối các sáng kiến này thành một chiến lược thống nhất hơn. Trong dài hạn, giá trị của carbon xanh dương sẽ không chỉ được đo bằng lượng CO₂ được hấp thụ mà còn bằng khả năng tạo ra sinh kế bền vững, bảo vệ tài nguyên biển và nâng cao sức chống chịu của các cộng đồng ven biển trước biến đổi khí hậu. Đây là lý do ngày càng nhiều thương hiệu dẫn dắt sự bền vững quan tâm đến các giải pháp dựa vào thiên nhiên như một phần trong chiến lược phát triển dài hạn, nơi tăng trưởng kinh tế và bảo tồn hệ sinh thái không còn là hai mục tiêu đối lập mà trở thành những yếu tố hỗ trợ lẫn nhau.