Heineken Việt Nam và bước chuyển của FDI xanh

Từ giải thưởng Rồng Vàng đến dấu ấn của một nhà đầu tư dài hạn

Heineken Việt Nam được vinh danh trong Top 10 Doanh nghiệp FDI tiêu biểu giai đoạn 2025 đến 2026 tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026 không chỉ là một ghi nhận về quy mô kinh doanh, mà còn phản ánh rõ hơn sự thay đổi trong cách nhìn nhận vai trò của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Nếu trước đây, đóng góp của FDI thường được đo bằng vốn đầu tư, sản lượng, kim ngạch hoặc số việc làm tạo ra, thì hiện nay thước đo ấy đang mở rộng sang những tiêu chí dài hạn hơn như năng lực lan tỏa trong chuỗi giá trị nội địa, trách nhiệm với môi trường, chất lượng việc làm, văn hóa tiêu dùng và khả năng đồng hành cùng các mục tiêu phát triển quốc gia. Trong bối cảnh đó, câu chuyện của Heineken Việt Nam cho thấy một chuyển động đáng chú ý: FDI không còn chỉ là dòng vốn bên ngoài đi vào thị trường, mà có thể trở thành một phần của hạ tầng phát triển bền vững nếu doanh nghiệp đủ kiên trì, đủ năng lực quản trị và đủ cam kết với nơi mình đang hoạt động.

Có mặt tại Việt Nam từ năm 1991, Heineken Việt Nam thuộc nhóm nhà đầu tư nước ngoài sớm đồng hành cùng tiến trình mở cửa và hội nhập kinh tế của đất nước. Từ một nhà máy đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh, doanh nghiệp hiện vận hành 5 nhà máy bia và có gần 3.000 nhân viên trên toàn quốc. Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn nằm ở cách doanh nghiệp gắn hoạt động sản xuất kinh doanh với hệ sinh thái kinh tế địa phương. Thông qua việc hợp tác với hàng nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ, chi gần 20.000 tỷ đồng mỗi năm cho hoạt động mua sắm nội địa và hỗ trợ hơn 170.000 việc làm trong toàn chuỗi giá trị, Heineken Việt Nam cho thấy tác động của một doanh nghiệp FDI có thể vượt xa phạm vi nhà máy. Đó là tác động đến nhà cung ứng, nhà phân phối, người lao động, cộng đồng địa phương và cả chuẩn mực vận hành của ngành hàng. Chính ở điểm này, khái niệm thương hiệu dẫn dắt sự bền vững không còn nằm trong các tuyên bố truyền thông, mà được kiểm chứng qua mức độ doanh nghiệp tạo ra giá trị kinh tế song hành với trách nhiệm xã hội và môi trường.

Phát triển bền vững không còn là phần phụ của tăng trưởng

Trong nhiều năm, phát triển bền vững thường bị xem như một hoạt động bổ trợ cho hình ảnh doanh nghiệp. Nhưng với các tập đoàn đa quốc gia hoạt động tại những thị trường đang phát triển nhanh như Việt Nam, bền vững ngày càng trở thành điều kiện nền tảng để duy trì tăng trưởng. Heineken Việt Nam đặt chiến lược phát triển bền vững trên ba trụ cột gồm uống có trách nhiệm, môi trường và xã hội. Ba trụ cột này phản ánh khá rõ những áp lực đặc thù của ngành bia: doanh nghiệp phải tăng trưởng trong một lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến hành vi tiêu dùng, an toàn giao thông, sử dụng tài nguyên nước, phát thải và tác động cộng đồng. Vì vậy, cách một doanh nghiệp bia theo đuổi bền vững không thể chỉ dừng ở việc giảm bao bì hoặc tối ưu năng lượng, mà phải đi sâu hơn vào thay đổi hành vi, quản trị tài nguyên và tạo ra những chuẩn mực tiêu dùng an toàn hơn.

Ở trụ cột uống có trách nhiệm, các chương trình hợp tác với Phòng Cảnh sát Giao thông PC08 nhằm nâng cao nhận thức trong sinh viên và cộng đồng về thông điệp đã uống rượu bia thì không lái xe cho thấy một hướng tiếp cận thực tế. Đây là vấn đề không thể giải quyết bằng truyền thông một chiều, bởi thay đổi hành vi tiêu dùng đòi hỏi sự lặp lại, môi trường xã hội phù hợp và các lựa chọn thay thế đủ hấp dẫn. Sự xuất hiện của Heineken 0.0 cùng các hoạt động như Trạm 0 Độ hay chuỗi tiệc 0.0 Bar vì thế không chỉ là mở rộng danh mục sản phẩm, mà còn là một cách thử nghiệm văn hóa tiêu dùng mới. Khi người tiêu dùng có thêm lựa chọn không cồn trong các bối cảnh giao tiếp xã hội, thông điệp uống có trách nhiệm trở nên dễ thực hành hơn. Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa một chiến dịch truyền thông và một giải pháp có khả năng đi vào đời sống. Từ góc nhìn thị trường, những sáng kiến như vậy cũng phản ánh xu hướng tiêu dùng đang thay đổi, khi thế hệ trẻ không chỉ quan tâm đến trải nghiệm, mà còn chú ý nhiều hơn đến sức khỏe, sự an toàn và trách nhiệm cá nhân trong không gian công cộng.

Nước, chuỗi cung ứng và bài toán trách nhiệm của doanh nghiệp sản xuất

Trong trụ cột môi trường, việc Heineken Việt Nam công bố hoàn thành tham vọng đạt 100 phần trăm cân bằng nước tại lưu vực sông Tiền vào năm 2025 là một dấu mốc đáng chú ý, đặc biệt trong bối cảnh tài nguyên nước đang trở thành vấn đề chiến lược đối với nhiều ngành sản xuất. Với ngành bia, nước không chỉ là nguyên liệu đầu vào mà còn là yếu tố gắn trực tiếp với vận hành nhà máy, hệ sinh thái địa phương và sinh kế cộng đồng. Việc hoàn trả cho thiên nhiên lượng nước bốc hơi trong quá trình sản xuất và sử dụng trong sản phẩm tại nhà máy Tiền Giang cho thấy doanh nghiệp đang tiếp cận trách nhiệm môi trường theo hướng gắn với lưu vực cụ thể, thay vì chỉ tính toán trong phạm vi nội bộ nhà máy. Cách tiếp cận này có ý nghĩa quan trọng, bởi các vấn đề môi trường hiếm khi dừng lại ở hàng rào doanh nghiệp. Nguồn nước, khí thải, rác thải hay hệ sinh thái đều là những vấn đề liên vùng, đòi hỏi hợp tác giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý, tổ chức chuyên môn và cộng đồng địa phương.

Chương trình hợp tác chiến lược cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và WWF Việt Nam trong phục hồi hệ sinh thái nước cũng cho thấy một xu hướng mới của phát triển bền vững tại Việt Nam: doanh nghiệp không thể đi một mình. Những dự án có tác động thực chất thường cần dữ liệu, chuyên môn, cơ chế phối hợp và sự tin cậy giữa nhiều bên. Nếu trước đây, trách nhiệm môi trường của doanh nghiệp thường được nhìn qua các chỉ số tiết kiệm điện, giảm nước hay tái chế, thì hiện nay yêu cầu đã cao hơn. Doanh nghiệp cần chứng minh rằng nỗ lực của mình có liên quan đến hệ sinh thái xung quanh và tạo ra giá trị cho cộng đồng chịu tác động trực tiếp. Khi Heineken Việt Nam đặt mục tiêu mở rộng các sáng kiến cân bằng nước tại những lưu vực sông trọng yếu gắn với hệ thống nhà máy trên toàn quốc, câu chuyện này không chỉ là cam kết môi trường của một doanh nghiệp, mà còn gợi mở mô hình quản trị tài nguyên theo khu vực sản xuất. Đây là hướng đi có thể trở nên ngày càng quan trọng khi Việt Nam đối mặt với áp lực biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh và nhu cầu nâng cao tiêu chuẩn môi trường trong thu hút đầu tư.

Tương lai của FDI tại Việt Nam sẽ được đo bằng chất lượng tác động

Điểm đáng chú ý trong thông điệp của Heineken Việt Nam tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026 là doanh nghiệp không chỉ nói về thành tích đã đạt được, mà còn nhấn mạnh nhu cầu về một môi trường chính sách ổn định, hài hòa và có tính dự báo cao. Đây là vấn đề mang tính cốt lõi đối với các doanh nghiệp theo đuổi đầu tư dài hạn. Chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, truy xuất nguồn gốc hay giảm phát thải đều không thể triển khai hiệu quả nếu thiếu khung pháp lý rõ ràng và cơ chế thực thi khả thi. Việc đại diện Heineken Việt Nam đề cập đến mở rộng tiếp cận năng lượng tái tạo, hoàn thiện cơ chế DPPA và xây dựng chính sách phù hợp thực tiễn cho các lĩnh vực mới cho thấy cộng đồng doanh nghiệp đang chờ đợi một bước chuyển từ định hướng sang hạ tầng chính sách. Nói cách khác, khi thị trường đã bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng chất lượng tăng trưởng, nhà đầu tư cần nhiều hơn ưu đãi ban đầu. Họ cần sự nhất quán, khả năng dự báo và không gian để đổi mới.

Từ câu chuyện của Heineken Việt Nam, có thể thấy vai trò của doanh nghiệp FDI trong giai đoạn tới sẽ không chỉ nằm ở việc mở rộng sản xuất hay đóng góp ngân sách. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng nâng chuẩn vận hành, thúc đẩy chuỗi cung ứng nội địa, tạo việc làm có chất lượng, lan tỏa thực hành tiêu dùng có trách nhiệm và tham gia giải quyết những bài toán môi trường cụ thể. Đây cũng là lý do các doanh nghiệp có cam kết dài hạn với thị trường sẽ ngày càng được đánh giá qua chất lượng tác động thay vì chỉ qua quy mô hiện diện. Với Heineken Việt Nam, tăng trưởng kinh doanh, trách nhiệm cộng đồng và quản trị môi trường đang được đặt trong cùng một hệ quy chiếu. Sự ghi nhận tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026 vì thế không chỉ là một danh hiệu, mà còn phản ánh kỳ vọng mới đối với khu vực FDI tại Việt Nam. Trong một nền kinh tế đang hướng tới tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và mục tiêu phát triển dài hạn, thương hiệu dẫn dắt sự bền vững sẽ là những doanh nghiệp biết biến cam kết thành năng lực vận hành, biến trách nhiệm thành lợi thế cạnh tranh và biến sự hiện diện tại Việt Nam thành một hành trình đồng phát triển với thị trường.