ADB và GEAPP thúc đẩy phát triển pin lưu trữ tại Việt Nam trong lộ trình chuyển dịch năng lượng

Việt Nam trong nhóm thị trường tiên phong triển khai nền tảng ENABLE

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin Battery Energy Storage System BESS được xem là cấu phần thiết yếu để đảm bảo độ ổn định và linh hoạt của lưới điện. Ngân hàng Phát triển châu Á ADB cùng Liên minh Năng lượng Toàn cầu vì Con người và Hành tinh GEAPP đã công bố hợp tác thành lập nền tảng ENABLE nhằm hỗ trợ phát triển các dự án BESS tại các nền kinh tế carbon thấp. Việt Nam là một trong ba thị trường đầu tiên được lựa chọn triển khai cùng với Mông Cổ và Campuchia.

Theo ADB, nền tảng sẽ điều phối khoản tài trợ 500.000 USD từ Quỹ Đổi mới Năng lượng Thông minh SEIF và 250.000 USD từ GEAPP, đồng thời huy động thêm nguồn lực kỹ thuật và tài chính từ các đối tác quốc tế. Việc Việt Nam được đưa vào giai đoạn đầu cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của thị trường này trong chiến lược phát triển năng lượng tái tạo của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

BESS và yêu cầu ổn định hệ thống điện tái tạo

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh được phê duyệt, hệ thống pin lưu trữ được định hướng phát triển song song với điện gió và điện mặt trời nhằm cân bằng cung cầu và giảm áp lực quá tải lưới điện. Các hệ thống BESS sẽ được bố trí gần trung tâm nguồn tái tạo hoặc khu vực phụ tải lớn để tối ưu hóa vận hành.

Mục tiêu đến năm 2030, công suất pin lưu trữ dự kiến đạt 10.000–16.300 MW và có thể mở rộng lên gần 96.000 MW vào năm 2050 để đáp ứng tỷ trọng cao của năng lượng tái tạo trong cơ cấu điện. Trong bối cảnh khu vực châu Á – Thái Bình Dương dự kiến bổ sung thêm gần 430 GW công suất năng lượng tái tạo giai đoạn 2023–2028, BESS được xem là công nghệ nền tảng để đảm bảo hệ thống điện sạch, ổn định và tin cậy.

Hỗ trợ kỹ thuật, chính sách và mô hình tài chính mới

Nền tảng ENABLE không chỉ cung cấp hỗ trợ tài chính ban đầu mà còn tập trung vào đào tạo năng lực, xây dựng chính sách, chuẩn hóa kỹ thuật và ứng dụng công nghệ số như trí tuệ nhân tạo trong quản lý lưu trữ năng lượng. Đồng thời, chương trình sẽ thử nghiệm các mô hình tài chính và kinh doanh sáng tạo nhằm mở rộng khả năng thương mại hóa BESS trong dài hạn.

Sự tham gia của Việt Nam vào sáng kiến này mở ra cơ hội để doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ mới, nâng cao năng lực vận hành và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng sạch. Khi các dự án lưu trữ được triển khai đồng bộ với mục tiêu phát thải ròng bằng 0, các doanh nghiệp tiên phong có thể từng bước xây dựng vị thế như một thương hiệu dẫn dắt bền vững trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và hạ tầng điện thông minh.

Cơ hội định vị doanh nghiệp trong kỷ nguyên kinh tế carbon thấp

Việc phát triển BESS không chỉ phục vụ yêu cầu kỹ thuật của hệ thống điện mà còn là bước đi chiến lược trong chuyển dịch năng lượng quốc gia. Khi hạ tầng kỹ thuật, cơ chế chính sách và nguồn lực tài chính được kết nối hiệu quả, thị trường lưu trữ nội địa có thể hình thành hệ sinh thái ổn định, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tăng khả năng thích ứng trước biến động cung cầu điện.

Trong tiến trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu, những doanh nghiệp chủ động tích hợp chiến lược khí hậu vào mô hình kinh doanh và đầu tư dài hạn vào công nghệ lưu trữ sẽ có điều kiện củng cố lợi thế cạnh tranh. Về dài hạn, việc gắn tăng trưởng kinh tế với mục tiêu phát thải thấp sẽ quyết định khả năng duy trì vai trò thương hiệu dẫn dắt bền vững trong bối cảnh kinh tế carbon thấp đang trở thành chuẩn mực mới của phát triển.